Widmark formülünü kullanarak içtiğiniz alkolün kan alkol konsantrasyonunuzu (BAC, ‰) nasıl etkilediğini saniyeler içinde tahmin edin. Bira, şarap, rakı, viski gibi içki türlerinin miktar ve alkol yüzdelerini, vücut ağırlığınızı ve içki başlangıcından geçen saati girin; başlangıçtaki ve şu anki tahmini promil değerinizi, vücudunuzdan tam atılma süresini ve Türkiye trafik mevzuatına göre yasal sürüş durumunuzu öğrenin. Sonuçlar yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; alkollü araç kullanmak ölümcül risk taşır.
Alkol Promili Hesaplama
Widmark formülüyle kan alkol promili (BAC) hesaplama: içtiğiniz alkol türleri, vücut ağırlığı ve geçen süreden kan alkol konsantrasyonunuzu ve yasal sürüş durumunu öğrenin.
Hesaplama Sonucu
Alkol Promili (BAC) Nedir?
Kan alkol konsantrasyonu (BAC — Blood Alcohol Concentration), kandaki etil alkol miktarının ölçüsüdür ve genellikle ‰ (promil) birimiyle ifade edilir; 1 promil 1 litre kanda 1 gram saf alkol bulunması anlamına gelir. Türkiye dahil çoğu ülkede trafik denetimlerinde sürücülerin BAC değeri ölçülür; belirli sınırın üzerinde olanlara ehliyet iptali, para cezası ve hapis cezası uygulanır. İsveçli farmakolog Erik Widmark, 1932 yılında geliştirdiği formülle BAC tahmininin matematiksel altyapısını oluşturmuş; bu formül günümüzde dünya çapında adli tıp ve trafik güvenliği alanlarında kullanılan referans yöntemdir.
Türkiye Karayolları Trafik Kanunu'nun 48. maddesine göre özel araç sürücüleri için BAC sınırı 0,50 ‰; ticari sürücüler (taksi, kamyon, otobüs, servis aracı) için 0,20 ‰'dir. Alkollü araç kullanmaktan tutuklanan sürücüye 6 ay ehliyet iptali, 6.439 TL para cezası (2026 değeri) ve tekrar yakalanması halinde 2 yıl ehliyet iptali, 8.078 TL ceza uygulanır. Üçüncü kez yakalanan sürücü için süresiz ehliyet iptali ve 2-12 ay hapis cezası söz konusudur. 2024 yılında Türkiye'de alkollü araç kullanımı 47.000 trafik kazasına, 1.250 ölüme neden olmuştur.
BAC Nasıl Hesaplanır?
Widmark formülü kandaki alkol konsantrasyonunu vücut ağırlığı, cinsiyet, alkol miktarı ve geçen süreye göre hesaplar:
Saf alkol gramı şu formülle hesaplanır:
Burada 0.789 etanolün gram/ml cinsinden yoğunluğudur. Adım adım hesaplama mantığı:
- Toplam Alkol Gramını Bulun: İçtiğiniz her içkinin ml cinsinden hacmi × alkol yüzdesi (ABV) × 0,789 ile saf alkol gramını hesaplayıp toplayın.
- Cinsiyet Katsayısını Uygulayın: Erkekler için 0,68, kadınlar için 0,55. Bu fark vücuttaki su oranından kaynaklanır; kadınların yağ oranı daha yüksek olduğu için alkol daha konsantre dağılır.
- Başlangıç BAC: Toplam alkol gramını (vücut ağırlığı × r) sonucuna bölün. Sonuç başlangıçtaki kan alkol konsantrasyonudur.
- Metabolizma Düşüşünü Hesaplayın: Karaciğer alkolü saatte yaklaşık 0,15 g/L hızla metabolize eder. Geçen saat × 0,15 değerini başlangıç BAC'den çıkarın.
- Yasal Durumu Karşılaştırın: Şu anki BAC değerini Türkiye yasal sınırlarıyla karşılaştırın (0,20 ‰ ticari, 0,50 ‰ özel sürücü).
İçki Türlerine Göre Alkol İçeriği
| İçki | Standart Hacim | ABV (Alkol %) | Saf Alkol (g) |
|---|---|---|---|
| Bira (Pilsner) | 500 ml büyük şişe | %5 | 19,7 g |
| Bira (Kutu) | 330 ml kutu | %5 | 13,0 g |
| Şarap (Kırmızı/Beyaz) | 175 ml kadeh | %12 | 16,6 g |
| Şampanya / Köpüklü | 150 ml flüt | %12 | 14,2 g |
| Rakı | 50 ml duble (tek) | %45 | 17,8 g |
| Votka / Cin / Tekila | 50 ml shot | %40 | 15,8 g |
| Viski | 50 ml shot | %40 | 15,8 g |
| Likör (Bailey, Kahlúa) | 50 ml shot | %20 | 7,9 g |
Görüldüğü üzere bir kadeh şarap ile bir tek rakı yaklaşık aynı alkol miktarını (15-18 g) içerir. Bu nedenle hangi tür alkol içildiğinden çok toplam saf alkol miktarı önemlidir. Türkiye Sağlık Bakanlığı günlük güvenli alkol miktarını erkekler için 30 g, kadınlar için 20 g olarak belirlemiştir; bu değerler aşıldığında karaciğer hasarı ve bağımlılık riski artar.
Örnek BAC Hesaplaması
75 kg ağırlığında erkek bir sürücü, akşam yemeğinde 1 büyük bira (500 ml, %5) ve 1 duble rakı (100 ml, %45) içmiştir. Son yudumdan 2 saat sonra arabasına biner.
Cinsiyet: Erkek (r = 0.68)
Vücut Ağırlığı: 75 kg
Bira Alkolü: 500 × 0,05 × 0,789 = 19,73 g
Rakı Alkolü: 100 × 0,45 × 0,789 = 35,51 g
Toplam Saf Alkol: 55,23 g
Başlangıç BAC: 55,23 / (75 × 0,68) = 1,083 ‰
Geçen Süre: 2 saat
Şu Anki BAC: 1,083 − (0,15 × 2) = 0,78 ‰
Yasal Durum: Tüm sürücüler için yasak (sınır 0,50 ‰)
Atılma Süresi: 0,78 / 0,15 = 5,2 saat sonra sıfırlanır
Bu hesaplamaya göre sürücünün araç kullanması yasaktır; alkol testi yapılırsa 6 ay ehliyet iptali ve para cezası uygulanır. Vücudundan tam atılma için yaklaşık 5,2 saat daha beklemesi, ardından kontrol amaçlı ek 1-2 saat marj bırakması güvenlidir.
Alkol Hesaplarken Sık Yapılan Hatalar
İlk yaygın hata; içkiyi mililitre yerine kadeh sayısıyla saymaktır. Bir kadeh şarap restoranda 175 ml, evde 250 ml olabilir; doğru hesap için ml bilgisi şarttır. İkinci hata; ABV oranını ihmal etmektir. Premium biralar %5,5-7, butik biralar %8-10'a kadar çıkabilir; standart %5 hesabı düşük sonuç verir. Üçüncü hata; metabolizma hızını fazla iyimser tahmin etmektir. Beta katsayısı kişiden kişiye 0,10-0,20 g/L/saat arasında değişir; kronik içici, yaşlı veya karaciğer hastalığı olan bireylerde 0,10'a kadar düşer.
Dördüncü hata; kahve, soğuk duş veya egzersizin alkolü düşürdüğüne inanmaktır. Bu yöntemlerin BAC üzerinde hiçbir etkisi yoktur; yalnızca zaman ve karaciğer metabolizması alkolü düşürür. Beşinci hata; akşam içtikten sonra sabah araç kullanmanın güvenli olduğunu varsaymaktır. 5 duble rakı içen 75 kg bir erkek için BAC sıfırlanması yaklaşık 9-10 saat alır; gece 23:00'te içen sabah 08:00'de hâlâ alkollü olabilir.
İlgili araçlarımız için Sigara Maliyeti, VKİ, Günlük Su İhtiyacı, Uyku sayfalarımızdan yararlanabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Alkol promili (BAC), kandaki etil alkol konsantrasyonunun ölçüsüdür ve binde (‰) birimiyle ifade edilir. 1 promil 1 litre kanda 1 gram saf alkol bulunması demektir. Türkiye trafik mevzuatında özel sürücüler için yasal sınır 0,50 ‰, ticari sürücüler için 0,20 ‰ olarak belirlenmiştir.
İsveçli farmakolog Erik Widmark tarafından 1932 yılında geliştirilen formül kan alkol konsantrasyonunu vücut ağırlığı, cinsiyet ve alkol miktarına göre tahmin eder. BAC = (Saf alkol gramı) / (Vücut ağırlığı × r) − β × t. r erkekte 0,68 kadında 0,55, β metabolizma hızı 0,15 g/L/saattir.
İlk seferde 6 ay ehliyet iptali ve 6.439 TL para cezası (2026), ikinci seferde 2 yıl ehliyet iptali ve 8.078 TL ceza, üçüncü seferde süresiz ehliyet iptali ve 2-12 ay hapis cezası uygulanır. Trafik kazasına neden olunursa Türk Ceza Kanunu'nun 179. maddesi uyarınca ek hapis cezası gelir.
75 kg ağırlığındaki bir erkeğin 500 ml büyük bira (%5) içmesi yaklaşık 0,39 ‰ BAC üretir; aynı bira 60 kg kadında 0,60 ‰ promile çıkabilir. 1 saat sonra 0,15 ‰ azalarak 0,24 ‰ ve 0,45 ‰ olur. Yine de yasal sınıra yakın olduğu için araç kullanmak risklidir.
Karaciğer saatte yaklaşık 0,15 g/L alkol metabolize eder. 75 kg erkek 5 standart içki (yaklaşık 70 g alkol) içmişse BAC 1,37 ‰ civarında olur; sıfırlanması 9 saat sürer. Pratik kural: her standart içki için 1 saat beklemek yeterli değildir, BAC için ek güvenlik marjı bırakın.
Hayır, bu bir efsanedir. Kahve, soğuk duş, egzersiz veya enerji içecekleri kan alkol konsantrasyonunu düşürmez; sadece sizi daha uyanık hissettirir. Alkolü vücuttan yalnızca karaciğer ortalama 0,15 g/L/saat hızla metabolize eder. Tek çözüm zaman geçirmektir.