Bono, poliçe ve çek; ticari hayatın temel kıymetli evraklarıdır ve her birinin Türk Ticaret Kanunu'nda ayrı düzenlenmiş vade, protesto ve zamanaşımı süreleri vardır. Bono ve poliçede protesto vade gününü izleyen 2 iş günü içinde yapılmalıdır; hamilin asıl borçluya karşı 3 yıl, cirantalara karşı 1 yıllık müracaat hakkı vardır. Çekte ise ibraz süresi yere göre 10 gün-3 ay, zamanaşımı ise 5 yıldır. Senet Vade ve Protesto Hesaplama aracımız tüm bu süreleri otomatik hesaplar.
Senet (Bono) Vade ve Protesto Hesaplama
Bono, poliçe ve çek için protesto süresi, ibraz süresi, hamilin müracaat hakkı zamanaşımı, asıl borçlu ve cirantalar için süreleri TTK 723-814 kapsamında hesaplayın.
Hesaplama Sonucu
Senet (Bono) Vade ve Protesto Nedir?
Senet, bono ve poliçe; vade tarihinde belirli bir bedelin ödenmesini öngören kıymetli evraklardır. Çek ise görüldüğünde (vade tarihi yazılmaksızın) ödenir; üzerindeki tarih ise keşide tarihidir. Türk Ticaret Kanunu'nun 670-823 maddeleri bono, poliçe ve çekin düzenleme, ciro, ödeme ve protesto kurallarını detaylı şekilde belirler.
Protesto, bono veya poliçenin vadesinde ödenmediğinin noter aracılığıyla resmi belgeyle tespit edilmesidir (TTK 730). Protestonun amacı, hamilin cirantalara karşı müracaat hakkını koruma altına almaktır. Protesto yapılmaması halinde hamilin cirantalardan tahsil hakkı düşer; asıl borçluya karşı protesto şart değildir.
Çekte ise protesto kavramı yerine "ibraz" terimi kullanılır. Çek, üzerindeki keşide tarihinden itibaren belirli süre içinde bankaya ibraz edilmelidir. İbraz süresi çekin keşide edildiği yer ile ödeneceği yere göre değişir: aynı şehirse 10 gün, farklı şehirse 1 ay, yurtdışıysa 3 ay (TTK 796). İbraz süresi içinde çek bankaya götürülmezse hamilin müracaat hakkı zayıflar.
Süreler ve Hesaplama
Hesaplama adımları:
- Vade tarihinden protesto süresini hesaplayın: Bono/poliçe için vade gününü izleyen 2 iş günü içinde noter aracılığıyla protesto çekilmelidir.
- Hamilin müracaat haklarını sıralayın: Asıl borçluya 3 yıl (vade tarihinden), cirantalara 1 yıl (protesto tarihinden).
- Çek için ibraz süresini hesaplayın: Keşide tarihinden itibaren 10 gün, 1 ay veya 3 ay (yere göre).
- Çek zamanaşımını hesaplayın: İbraz süresi sonundan itibaren 5 yıl (6273 sayılı kanun ile değişik).
2026 Güncel Süreler (TTK)
| İşlem / Süre | Bono / Poliçe | Çek |
|---|---|---|
| Protesto / İbraz Süresi | Vade + 2 iş günü | 10 gün - 3 ay (yere göre) |
| Hamilin Asıl Borçluya Müracaat | Vade + 3 yıl | İbraz sonu + 5 yıl |
| Hamilin Cirantalara Müracaat | Protesto + 1 yıl | İbraz sonu + 3 yıl |
| Cirantaların Birbirine Müracaat | Ödeme + 6 ay | Ödeme + 6 ay |
| Karşılıksız Çek Şikayeti | — | Öğrenme + 3 ay, mutlak 1 yıl |
| Yasal Dayanak | TTK 730, 778 | TTK 796, 814 (6273 SK) |
Veri kaynağı: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 5941 sayılı Çek Kanunu, 6273 sayılı Çek Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (2012, çek zamanaşımı 6 aydan 5 yıla çıkarıldı), 6361 sayılı Kanun (kambiyo senetleri).
Örnek Hesaplama
1 Ocak 2026 düzenleme tarihli, 1 Mayıs 2026 vadeli bir bono için protesto ve zamanaşımı süreleri nedir?
Düzenleme Tarihi: 01.01.2026
Vade Tarihi: 01.05.2026 (Cuma)
Vade Süresi: 120 gün
Protesto Son Tarihi: 05.05.2026 (vade + 2 iş günü)
Hamilin Asıl Borçluya: 01.05.2029 (3 yıl, TTK 778/1)
Hamilin Cirantalara: 05.05.2027 (1 yıl protestodan, TTK 778/2)
Cirantalar Arası: 05.11.2026 (6 ay, TTK 778/3)
Bu örnekte protesto 5 Mayıs 2026'ya kadar yapılmalıdır. Yapılmaması halinde hamilin cirantalardan tahsil hakkı düşer; asıl borçludan (senedi düzenleyenden) ise 1 Mayıs 2029'a kadar 3 yıllık süre içinde talep yapılabilir.
Çek İbraz Süreleri
- Aynı şehir (10 gün): Keşide ve ödeme yeri aynı şehirde ise. Örn. İstanbul'da kesilen ve İstanbul'da bankaya ibraz edilen çek.
- Farklı şehir / Türkiye içi (1 ay): Keşide ve ödeme yeri farklı şehirler veya bölgelerde ise. Örn. Ankara'da kesilen, İzmir'de ibraz edilen çek.
- Yurtdışı (3 ay): Yurtdışında düzenlenmiş, Türkiye'de ibraz edilecek çek. Veya tersi.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Dikkat edilmesi gereken diğer noktalar: (1) Protesto noter aracılığıyla: Protesto sadece noter tarafından düzenlenir; adi mektupla yapılan protesto geçersizdir. (2) İbraz süresinin başlangıcı: Çekte ibraz süresi keşide tarihinden başlar, görüldüğünden değil. (3) Hamilin sırası: Hamil önce asıl borçluya başvurmak zorunda değil; doğrudan cirantalara müracaat edebilir. (4) İcra takibi: Hem bono hem çek için icra takibi (kambiyo senetlerine özgü haciz yolu) yapılabilir. (5) Vade günü tatil ise: Vade günü resmi tatil ise süre takip eden ilk iş gününe uzar (TTK 779/2).
İlgili Araçlar
Ticaret ve hukuk hesaplamaları için diğer araçlarımız: Zamanaşımı Süresi Hesaplama, Yasal Faiz Hesaplama, Gecikme Faizi Hesaplama, İcra Masrafı Hesaplama, Vade Farkı Hesaplama.
Sıkça Sorulan Sorular
Bono ve poliçe için protesto süresi, vade gününü izleyen 2 iş günü içindedir (TTK 730). Vade günü resmi tatil ise süre takip eden iş gününden başlar. Protesto noter aracılığıyla yapılmalıdır; adi mektup veya sözlü protesto geçersizdir. Süresinde protesto yapılmaması hamilin cirantalara karşı müracaat hakkını düşürür.
Çek ibraz süresi keşide ve ödeme yerine göre değişir (TTK 796): Aynı şehirde 10 gün, farklı şehirde 1 ay, yurtdışında 3 ay. Süre çekin keşide (üzerindeki) tarihinden başlar. İbraz süresi geçmiş çekler için banka ödeme yapmak zorunda değildir, ancak çek geçersiz olmaz.
TTK 778'e göre bono ve poliçenin zamanaşımı 3 farklı süreden oluşur: (1) Hamilin asıl borçluya karşı vade tarihinden 3 yıl, (2) Hamilin cirantalara karşı protesto tarihinden 1 yıl, (3) Cirantaların birbirine karşı ödeme tarihinden 6 ay. Süreler dolduğunda dava hakkı düşer.
2012 yılında çıkan 6273 sayılı kanun ile çek zamanaşımı 6 aydan 5 yıla çıkarılmıştır. Asıl borçluya karşı süre ibraz süresinin bitiminden itibaren 5 yıldır (TTK 814). Cirantalara karşı 3 yıl, cirantaların birbirine karşı 6 ay uygulanır. Karşılıksız çek şikayeti için ayrı süreler vardır (3 ay öğrenme, 1 yıl mutlak).
Hamil çekin keşide tarihinden itibaren ibraz süresi içinde bankaya götürdüğünde, hesapta yeterli bakiye olmaması durumunda çek karşılıksızdır. 5941 sayılı Çek Kanunu'na göre karşılıksız çek keşidesi adli para cezasını gerektirir (1.500 güne kadar). Ayrıca çek hesabı açma yasağı uygulanır; çek yasaklı listesine girilir.
Bono ve poliçe için protesto süresi içinde protesto yapılmazsa hamilin cirantalara karşı müracaat hakkı düşer (TTK 730). Yani senedi devreden eski hamillerden tahsil hakkı kaybedilir. Ancak asıl borçluya (senedi keşide edene) karşı protesto şart değildir; 3 yıl içinde dava açılabilir. Bu nedenle protesto kritik bir adımdır.