CIF ve FOB dönüşüm hesaplama aracımız ile Incoterms teslim şekilleri arasında karşılıklı dönüşüm yapabilir, faturanızdaki değerleri gümrük beyannamesine doğru şekilde aktarabilirsiniz. FOB → CIF, CIF → FOB, FOB → CFR, CFR → CIF ve EXW → FOB dönüşüm yönleri desteklenir. Sigorta oranını yüzde veya sabit tutar olarak girebilirsiniz.
CIF FOB Dönüşüm Hesaplama
Incoterms teslim şekilleri arasında (FOB ↔ CIF ↔ CFR ↔ EXW) karşılıklı dönüşüm hesaplayın.
Hesaplama Sonucu
CIF ve FOB Nedir?
CIF ve FOB, uluslararası ticarette kullanılan Incoterms (International Commercial Terms) teslim şekilleridir. Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan bu kurallar, satıcı ile alıcı arasındaki navlun, sigorta, gümrük işlemleri ve risk sorumluluklarının sınırlarını çizer. Türkiye'de ithalat ve ihracat işlemlerinin büyük çoğunluğu Incoterms kurallarına göre yürütülür.
FOB (Free On Board) teslim şeklinde satıcı malı yükleme limanındaki gemiye yüklemekle yükümlüdür. Gemi küpeştesinden itibaren tüm masraf ve risk alıcıya geçer. Navlun ve sigortayı alıcı karşılar.
CIF (Cost, Insurance and Freight) teslim şeklinde ise satıcı; mal bedeline ek olarak navlunu (taşıma masrafı) ve sigortayı da üstlenir. Mal varış limanına ulaşana kadar masraflar satıcıya, risk ise gemi küpeştesinden itibaren alıcıya aittir.
Incoterms Teslim Şekilleri Özeti
| Terim | Açılım | Satıcı Sorumluluğu | Kullanım |
|---|---|---|---|
| EXW | Ex Works (İş Yerinde Teslim) | Malı fabrikada hazır bulundurmak | Tüm taşıma + gümrük alıcıda |
| FOB | Free On Board (Gemi Güvertesinde Teslim) | Yükleme limanına kadar + gemiye yükleme | Deniz taşımacılığı |
| CFR | Cost and Freight (Mal Bedeli + Navlun) | Mal bedeli + varış limanına kadar navlun | Deniz taşımacılığı (sigortasız) |
| CIF | Cost, Insurance and Freight | Mal bedeli + navlun + sigorta | Deniz taşımacılığı |
| DAP | Delivered at Place (Belirlenen Yerde Teslim) | Alıcının iş yerine kadar tüm taşıma | Her türlü taşımacılık |
CIF, FOB, CFR, EXW Dönüşüm Formülleri
Uluslararası ticarette farklı teslim şekillerindeki değerlerin birbirine çevrilmesi sıkça gereken bir işlemdir. Özellikle gümrük beyannamesi hazırlarken CIF değer bulunması zorunludur çünkü ithalat vergileri CIF bedel üzerinden hesaplanır.
FOB → CIF Dönüşümü
Bu en yaygın dönüşümdür. FOB faturaya navlun ve sigorta eklenir. Sigorta genelde (FOB + Navlun) × %1,10 olarak hesaplanır.
CIF → FOB Dönüşümü
CIF faturasından navlun ve sigorta düşülerek saf mal bedeli bulunur. İhracatçı, maliyet analizi için bu dönüşümü kullanır.
FOB → CFR Dönüşümü
CFR, CIF'in sigortasız halidir. Alıcı sigortayı kendisi yaptırmak isterse bu teslim şekli tercih edilir.
CFR → CIF Dönüşümü
CFR değerine sigorta eklenerek CIF değeri bulunur.
EXW → FOB Dönüşümü
EXW'den FOB'a geçerken fabrika-liman arası taşıma, yükleme ve gümrük çıkış işlem bedelleri eklenir.
Sigorta Bedeli Nasıl Hesaplanır?
Uluslararası deniz nakliyatında sigorta bedeli iki farklı yöntemle hesaplanabilir:
- Oran yöntemi: (FOB + Navlun) × Sigorta Oranı (%). En yaygın oran %1,10'dur. Bazı riskli ürünlerde %2-3'e çıkabilir.
- %10 marj uygulaması: Lloyd's kuralı gereği sigorta bedeli genelde (CIF × 1,10) × %0,65 şeklinde, yani CIF bedelin %10 fazlası üzerinden %0,65 oranında hesaplanır.
- Sabit tutar: Sigorta şirketi minimum prim uyguluyorsa direkt tutar olarak girilir.
Örnek: FOB → CIF Dönüşümü
Çin'den 10.000 USD FOB değerle kablo ithal ettiğinizi, 500 USD deniz navlunu ödediğinizi ve %1,10 oranında sigorta yaptırdığınızı varsayalım:
FOB Bedel: 10.000 USD
Navlun: 500 USD
Sigorta Matrahı: 10.000 + 500 = 10.500 USD
Sigorta: 10.500 × %1,10 = 115,50 USD
CIF Bedel: 10.000 + 500 + 115,50 = 10.615,50 USD
Gümrük beyannamesinde bu CIF bedel üzerinden gümrük vergisi, KDV ve varsa ÖTV hesaplanır.
Gümrük Beyannamesinde CIF Değeri Neden Önemlidir?
Türkiye Gümrük Kanunu ve 4458 sayılı mevzuat gereği, ithalatta vergi matrahı olarak CIF değer esas alınır. Gümrük vergisi, KKDF, ÖTV ve KDV'nin hesaplanmasında başlangıç noktası CIF bedeldir.
Incoterms 2020 ile Gelen Değişiklikler
ICC'nin 2020 yılında yayınladığı güncel Incoterms kuralları, 2010'daki kurallardan bazı farklılıklar içerir:
- DAT kaldırıldı, DPU geldi: "Delivered at Place Unloaded" — boşaltılmış olarak teslim.
- CIP sigorta kapsamı artırıldı: Artık "all risks" (ICC A) düzeyinde zorunlu.
- CIF sigorta kapsamı sınırlı: CIF'te minimum kapsam (ICC C) yeterli.
- Güvenlik sorumlulukları daha açık tanımlandı.
- Özellikle konteyner taşımacılığı için FCA terimi öneriliyor (FOB yerine).
Dönüşüm Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Para birimi tutarlılığı: Tüm kalemler aynı döviz cinsinden olmalıdır. Fatura EUR ise navlun ve sigorta da EUR olarak girilmelidir.
- Navlun tipi: Deniz, hava, karayolu veya demiryolu olmasına göre maliyet ciddi şekilde değişir. Hava navlunu genelde deniz navlununun 8-10 katıdır.
- Sigorta oranı: Ürünün kırılganlığı ve değerine göre %1,10 ile %3,00 arasında değişebilir.
- Konteyner yüklemelerinde CFR değil FCA: Konteyner limanda değil terminalde teslim edildiği için FOB yerine FCA önerilir. Incoterms 2020 bu ayrımı vurgular.
- Yurt içi masraflar: EXW'den FOB'a geçerken sadece yurt içi taşıma değil; yükleme, gümrük çıkış, liman hizmet bedeli, terminal handling charge (THC) gibi kalemler de eklenmelidir.
- Kuran üzerinden hesap: Gümrük beyannamesinde TCMB döviz alış kuru kullanılır. Özel döviz kuru değil, gümrük idaresinin ilan ettiği kuru kullanmanız gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
FOB teslim şeklinde navlun ve sigorta alıcıya aittir. CIF teslim şeklinde ise bu iki kalem satıcı tarafından üstlenilir ve fatura bedeline dahil edilir. Risk her iki durumda da gemi küpeştesinden itibaren alıcıya geçer.
CIF bedel, FOB mal bedeline navlun ve sigorta eklenerek bulunur. Formül: CIF = FOB + Navlun + Sigorta. Sigorta genelde (FOB + Navlun) tutarının %1,10'u olarak hesaplanır.
Türkiye gümrük mevzuatı gereği ithalatta vergi matrahı CIF değerdir. Faturanız FOB veya CFR ise CIF'e dönüştürülerek beyan edilmelidir. Gümrük vergisi, KKDF, ÖTV ve KDV hesabı CIF üzerinden yapılır.
CFR (Cost and Freight), CIF'in sigortasız halidir. Satıcı mal bedeli ve navlunu üstlenir ama sigortayı alıcı yaptırır. CIF ise sigortayı da satıcının yaptırmasını gerektirir.
Hayır, sigorta oranı ürünün türüne, taşıma rotasına ve sigorta şirketine göre değişir. Standart genel kargolar için yaklaşık %1,10 kullanılır; kırılgan, değerli veya tehlikeli ürünlerde bu oran %2-3'e kadar çıkabilir.
Satıcı için EXW en az sorumluluk getiren teslim şeklidir; malı sadece fabrikada hazır bulundurur. Ancak alıcı için tüm taşıma, yükleme, gümrük çıkış ve nakliye maliyetlerini üstlenmek gerekir; bu da toplam maliyeti artırabilir ve lojistik deneyim ister.
Hesaplama formülleri değişmez ancak kullanım tercihleri değişir. Incoterms 2020, konteyner taşımacılığı için FOB yerine FCA terimini önerir çünkü konteyner gemiye değil terminale teslim edilir. CIF sigorta kapsamı minimum düzeyde (ICC C) kalmıştır.