Merdiven hesaplama aracımız ile kat yüksekliğinize göre ideal basamak sayısını, rıht yüksekliğini ve basamak genişliğini otomatik olarak hesaplayabilirsiniz. 2h+b=63 cm adım kuralına uygun, ergonomik ve yönetmeliklere uyumlu merdiven tasarımı için tüm ölçüleri anında öğrenin.
Merdiven Hesaplama
Kat yüksekliğine göre basamak sayısı, rıht ve genişlik hesaplayın.
Hesaplama Sonucu
Merdiven Hesaplama Nedir?
Merdiven hesaplama, iki kat arasındaki yükseklik farkına göre basamak sayısı, rıht (basamak) yüksekliği, basamak genişliği (derinliği) ve merdiven kol boyunu belirleme işlemidir. Doğru hesaplama yapılmadığında merdiven ya çok dik olur ve kullanıcıyı yorar, ya da çok uzun olup gereksiz alan kaplar.
Merdiven tasarımı, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve TSE standartlarına uygun olmalıdır. Rıht yüksekliği, basamak genişliği ve eğim açısı gibi değerler hem konfor hem güvenlik açısından belirli sınırlar içinde tutulmalıdır.
Merdiven Nasıl Hesaplanır?
Merdiven hesaplaması dört temel adımdan oluşur:
1. Basamak (Rıht) Sayısının Bulunması
Kat yüksekliği, hedeflenen rıht yüksekliğine bölünerek toplam basamak sayısı bulunur:
Sonuç küsüratlı çıkarsa en yakın tam sayıya yuvarlanır ve rıht yüksekliği yeniden hesaplanır.
2. Rıht Yüksekliğinin Kesinleştirilmesi
Basamak sayısı tam sayıya yuvarlandıktan sonra gerçek rıht yüksekliği hesaplanır:
3. Basamak Genişliğinin Hesaplanması (Adım Kuralı)
Ergonomik merdiven tasarımının temel formülü olan adım kuralı uygulanır:
Burada h rıht yüksekliği, b basamak genişliğidir. Formülden basamak genişliği şu şekilde bulunur:
4. Merdiven Kol Boyunun Hesaplanması
Merdiven kol boyu, basamak genişliği ile basamak sayısının çarpımıdır:
Rıht sayısı basamak sayısına eşittir ancak en üst rıht kat döşemesiyle birleştiğinden, yatay basamak sayısı rıht sayısından 1 eksiktir.
Standart Merdiven Ölçüleri
Türkiye'de İmar Yönetmeliği ve TSE standartlarına göre uyulması gereken ölçüler:
| Parametre | Konut | Umumi Bina |
|---|---|---|
| Rıht Yüksekliği (maks.) | 17–18 cm | 16 cm |
| Basamak Genişliği (min.) | 27 cm | 29 cm |
| Merdiven Kol Genişliği (min.) | 120 cm | 150 cm |
| Bağımsız Bölüm İçi (min.) | 100 cm | — |
| Korkuluk Yüksekliği | 90 cm | 90–100 cm |
| Sahanlık Genişliği (min.) | 120 cm | 150 cm |
| Ara Sahanlık Aralığı | En fazla 18 basamakta bir | En fazla 18 basamakta bir |
İdeal Merdiven Eğimi
| Kullanım Alanı | Rıht Yüksekliği | Eğim Açısı |
|---|---|---|
| Bahçe ve dış mekan | 14–16 cm | 20°–27° |
| Okul, hastane, tiyatro | 16–17 cm | 27°–30° |
| Konut ve apartman | 17–18 cm | 30°–35° |
| Bodrum, çatı arası | 20–25 cm | 35°–42° |
Örnek: 300 cm Kat Yüksekliğine Merdiven Hesaplama
Kat Yüksekliği: 300 cm
Hedef Rıht Yüksekliği: 17 cm
Basamak Sayısı: 300 / 17 = 17,65 → 18 basamak (rıht)
Gerçek Rıht Yüksekliği: 300 / 18 = 16,67 cm ✓
Basamak Genişliği: 63 − (2 × 16,67) = 29,66 cm → ~30 cm ✓
Kontrol: 2 × 16,67 + 30 = 63,34 cm ✓ (60–66 cm aralığında)
Yatay Basamak Sayısı: 18 − 1 = 17
Merdiven Kol Boyu: 17 × 30 = 510 cm
Eğim Açısı: arctan(16,67 / 30) ≈ 29° ✓
Merdiven Tipleri ve Özellikleri
Merdiven tipi seçimi, mevcut alana ve kullanım amacına göre değişir:
- Düz (tek kollu) merdiven: En basit tip. Uzun bir kol boyu gerektirir. Dar alanlarda uygun değildir.
- Çift kollu (U tipi) merdiven: Ortada sahanlıkla iki kol. Apartmanlarda en yaygın kullanılan tiptir.
- Döner (helisel) merdiven: Dar alanlara uygun ancak mobilya taşıma zorluğu yaratır. Basamak genişliği iç kenarda minimum 10 cm olmalıdır.
- L tipi merdiven: 90° dönüşlü. Köşe sahanlığı ile alan kullanımını optimize eder.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Tüm rıhtlar eşit olmalıdır: Farklı yükseklikteki basamaklar düşme riskini artırır. Küsüratlı bölmelerden kaçınmak için basamak sayısı doğru yuvarlanmalıdır.
- 27 cm kuralı: İmar Yönetmeliği'ne göre basamak genişliği konutlarda 27 cm'den az olamaz.
- Asansörsüz bina: Asansörü olmayan binalarda rıht yüksekliği en fazla 16 cm olabilir.
- Sahanlık zorunluluğu: En fazla 18 basamakta bir ara sahanlık bırakılmalıdır.
- Döşeme kalınlığı: Kat yüksekliğine döşeme kalınlığını (genellikle 15-20 cm) dahil etmeyi unutmayın.
Sıkça Sorulan Sorular
Konut ve apartmanlarda standart rıht (basamak) yüksekliği 17-18 cm arasındadır. Asansörsüz binalarda maksimum 16 cm, bodrum ve çatı arası merdivenlerinde ise 20-25 cm'ye kadar çıkabilir.
Bu formül merdiven adım kuralıdır. h rıht yüksekliği, b basamak genişliğidir. Sonuç 60-66 cm arasında olduğunda merdiven ergonomik ve konforlu kabul edilir.
300 cm kat yüksekliğinde 17 cm rıht ile 18 basamak, 16,67 cm rıht ile yine 18 basamak hesaplanır. Basamak genişliği adım kuralına göre yaklaşık 29-30 cm olmalıdır.
İmar Yönetmeliği'ne göre konutlarda basamak genişliği en az 27 cm, umumi binalarda en az 29 cm olmalıdır.
İdeal merdiven eğimi konutlarda 30°-35° arasındadır. 27° altı çok yatık, 42° üstü ise tehlikeli kabul edilir.
Merdiven kol boyu, basamak genişliği ile yatay basamak sayısının (rıht sayısı − 1) çarpımıdır. Örneğin 30 cm genişlikte 17 yatay basamak için kol boyu 510 cm olur.