Konut, araç veya eşya satışında verilecek kapora; kira sözleşmesinde alınacak depozito; hizmet sözleşmelerinde verilecek avans tutarını yüzde (%), sabit tutar veya aylık kira çarpanı bazında saniyeler içinde hesaplayın. Bu tutarın bekleme süresi boyunca uğradığı alternatif yatırım getirisi kaybını (fırsat maliyeti) ve TBK 178 hükümleri kapsamında cayma cezasını öğrenin; ticari pazarlıklarda bilinçli karar verin.
Kapora ve Depozito Hesaplama
Satış kaporası, kira depozitosu veya hizmet avansı tutarını yüzde, sabit veya aylık kira çarpanı bazında hesaplayın; alternatif yatırım getirisi kaybını görün.
Hesaplama Sonucu
Kapora ve Depozito Hesaplama Nedir?
Kapora ve depozito hesaplama, konut/araç/eşya satışlarında satış sözleşmesinin tarafları arasında verilen kapora ile kira sözleşmesinde kiracının kiralayana verdiği depozitonun yasal sınırlar içinde uygun tutarını ve bu tutarın süre boyunca bağlı kalmasından doğan finansal kaybı (fırsat maliyeti) hesaplayan pratik bir araçtır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) hükümleri çerçevesinde kapora, sözleşmeden cayma karşılığı; depozito ise kiralanan eşyanın iadesindeki teminat olarak işlev görür.
Kapora ve depozito kavramları sıkça karıştırılsa da yasal nitelikleri farklıdır. Kapora TBK 178. maddesi gereği "cayma akçesidir"; sözleşmeden cayan taraf için bağlayıcılık yaratır, alıcı cayarsa kapora kayıp; satıcı cayarsa iki katı iade edilir. Depozito ise TBK 342. maddesi gereği kiralayan elinde tutulan teminat parasıdır; en fazla 3 aylık kira tutarı olabilir, vadeli mevduat hesabında saklanmak zorundadır ve kira sona erdiğinde iade edilir.
Kapora ve Depozito Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama üç farklı oran modeli sunar:
Adım adım hesaplama mantığı:
- İşlem Tipi: Satış kaporası (TBK 178), kira depozitosu (TBK 342) veya hizmet avansı (TBK 21+ genel sözleşme).
- Toplam Sözleşme Tutarı: Satış için satış bedeli, kira için aylık kira tutarı, hizmet için sözleşme bedeli girilir.
- Oran Modeli: Yüzde (genelde %5-10), sabit tutar (15.000 TL gibi sabitler) veya aylık kira çarpanı (depozito için 1, 2 veya en fazla 3 aylık kira).
- Bekleme Süresi: Kapora tapuya kadar, depozito kira süresi boyunca bağlı kalır. Süre arttıkça fırsat maliyeti artar.
- Alternatif Getiri: Bu tutarı bağlamasaydınız mevduata, fona, döviz veya altına yatıracaktınız. 2026 mevduat ortalaması %40-45.
- Fırsat Maliyeti: Tutar × Yıllık Getiri × (Gün / 365). Bu, kapora-depozitonun gerçek maliyetinin görünmeyen kısmıdır.
2026 Türkiye Standart Kapora ve Depozito Oranları
| İşlem Türü | Standart Oran | Yasal Dayanak |
|---|---|---|
| Konut Satış Kaporası | %5 - %10 | TBK 178 |
| Araç Satış Kaporası | %5 - %10 veya 5.000-50.000 TL | TBK 178 |
| Konut Kira Depozitosu | 2 aylık kira (max 3) | TBK 342 |
| İşyeri Kira Depozitosu | 3-6 aylık kira | TBK 339 (özel hüküm geçerli) |
| Sözleşme Avansı | %20 - %30 | TBK 21+ |
| Düğün Salonu Kaporası | %30 - %50 | TBK 178 |
| Otel/Tatil Köyü Avansı | %25 - %50 | TBK 21+ |
Konut kira sözleşmelerinde TBK 342 hükmü kesin emredici bir yasaktır: depozito 3 aylık kirayı geçemez. Bu sınırı aşan depozito sözleşme hükmü geçersizdir; kiracı fazla ödediği tutarı yasal faiziyle geri alabilir. İş yeri kira sözleşmelerinde ise TBK 339 hükmü gereği özel hüküm geçerli olduğundan taraflar daha yüksek depozito belirleyebilir.
Örnek Kapora Hesaplaması
500.000 TL'lik bir konut satışında %10 kapora veriyorsunuz, tapu işlemi 90 gün sürecek ve bu sürede aynı parayı %40 yıllık getirili mevduata yatırabilirdiniz:
İşlem Tipi: Satış Kaporası (TBK 178)
Konut Satış Bedeli: 500.000,00 ₺
Kapora Oranı: %10
Kapora Tutarı: 500.000 × 0,10 = 50.000,00 ₺
Bekleme Süresi: 90 gün
Yıllık Mevduat Getirisi: %40
Süre Boyunca Getiri Kaybı: 50.000 × 0,40 × (90/365) = 4.931,51 ₺
Yıllık Tam Getiri Kaybı: 50.000 × 0,40 = 20.000,00 ₺
Alıcı Cayarsa Kayıp: 50.000,00 ₺ (kapora satıcıda kalır)
Satıcı Cayarsa Cezası: 100.000,00 ₺ (TBK 178/2 - iki katı iade)
Bu örnekte 50.000 TL kapora veren alıcı, 90 günlük tapu süresinde toplam 4.931,51 TL mevduat getirisinden mahrum kalır. Yıllık bazda bu kayıp 20.000 TL'ye ulaşır; bu görünmeyen maliyet kapora pazarlığında dikkate alınmalıdır. Ayrıca alıcı son anda caydığı takdirde 50.000 TL'lik kaporasını kaybederken; satıcı caydığı takdirde 100.000 TL ödemekle yükümlüdür. Bu nedenle tutar belirlenirken her iki tarafın da risk dengelenmelidir.
Kira Depozitosunun Yasal Saklama Şartları
TBK 342 hükmü gereği konut kirasında alınan depozito; kiralayan tarafından kendi adına ancak banka mevduat veya yatırım hesabında saklanmak zorundadır. Kiralayan bu parayı kendi cebinde tutamaz veya başka yerde değerlendiremez. Kira sona erdiğinde, eşyanın iadesi ve borç kontrolünden sonra anaparayla birlikte kazanılmış faiz de kiracıya iade edilir. Bu yasal zorunluluk pratikte sık ihmal edilir; kiracılar kira sona erdiğinde sadece anaparayı talep eder, ancak yasal hak olarak biriken faiz de iade edilmek zorundadır.
Kapora ve Depozitoda Sık Yapılan Hatalar
İlk büyük hata; kapora ile pey akçesini yazılı sözleşmede belirtmemektir. Sadece "100.000 TL alındı" yazılı bir makbuz, mahkemede kapora niteliğinde mi yoksa pey akçesi mi olduğu konusunda belirsizlik yaratır. TBK 178 hükmünden yararlanmak için sözleşmede "cayma akçesi olarak verilmiştir" ifadesi açıkça yer almalıdır.
İkinci yaygın hata; konut kira depozitosunu 3 aylık kiradan fazla almaktır. TBK 342 emredici hükmü çiğnendiği için fazla tutar kiracıya iade edilir, ayrıca ev sahibi yasal faiz öder. Üçüncü hata; depozitoyu evden taşınınca otomatik mahsup etmektir. Kiracı son ay kirasını ödemeyip "depozitomdan düş" diyemez; bu uygulama tek taraflı mahsup yasağı gereği geçersizdir.
Kapora Pazarlık Stratejisi
Alıcı tarafından düşük kapora vermek tercih edilir; satıcı tarafından yüksek kapora istemek doğal eğilimdir. Pratik denge %5-10 aralığıdır. Eğer satış işlemi 90 günden uzun sürecekse alıcı, paranın bağlı kalmasından doğan fırsat maliyetini gerekçe göstererek %5 oranında ısrar edebilir. Satıcı taraf ise alıcının cayma riskini azaltmak için %10 ister. 1 milyon TL'lik konut için %10 kapora 100.000 TL'dir; bu tutar her iki tarafı da bağlayıcı şekilde davranmaya iter.
İlgili hesaplamalar için Kira Artış, Tapu Harcı, Mevduat Faizi ve Noter Harcı araçlarımızdan yararlanabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kapora (TBK 178) cayma akçesidir; sözleşmeden cayan taraf bu tutarı kaybeder. Depozito (TBK 342) ise kira teminatıdır; eşya iadesinden sonra kiracıya geri verilir. Kapora satışta, depozito kirada kullanılır. Kapora cayma yaptırımı içerir, depozito kullanım hasarı içindir.
TBK 342 hükmü gereği en fazla 3 aylık kira tutarı kadardır; bu sınırı aşan depozito sözleşme hükmü geçersizdir. Aylık kira 10.000 TL ise depozito en fazla 30.000 TL olabilir. Bu sınırı aşan tutar kiracıya yasal faiziyle birlikte iade edilir.
TBK 178/1 hükmü gereği kapora tutarı kayıp; satıcıda kalır. Alıcı kapora dışında ek bir cayma cezası ödemez ve sözleşme sona erer. Bu nedenle kapora; alıcının cayma riskini ölçen bir teminattır.
TBK 178/2 hükmü gereği satıcı, aldığı kaporanın iki katını alıcıya iade etmek zorundadır. 50.000 TL kapora alan satıcı caydığında 100.000 TL geri öder. Bu kural alıcı lehine bir koruma sağlar; satıcının kolayca caymasını engeller.
Evet. TBK 342 gereği depozito; kiralayan tarafından bankada saklanmalıdır ve kira sona erdiğinde anaparaya ek olarak biriken faiz de iade edilmelidir. Bu kural ihmal edilirse kiracı yasal faiziyle ek talep hakkına sahiptir.
Mutlaka banka kanalıyla EFT/havale ile, açıklamada 'kapora ödemesi' yazarak yapılmalıdır. Dekont kanıt olarak saklanmalı; sözleşme yazılı, imzalı ve mümkünse noterden onaylı olmalıdır. Elden nakit ödeme mahkemede ispatlanması güç bir delil oluşturur.