Borç-Gelir Oranı (DTI - Debt to Income Ratio), aylık brüt gelirinizin ne kadarını borç ödemelerine ayırdığınızı gösteren temel finansal sağlık göstergesidir. Aylık gelir ve borç ödemelerinizi giriniz; oranınızı, durumunuzu (mükemmel/iyi/sıkı/yüksek risk/kritik) ve banka kredi başvurularınızda nasıl değerlendirileceğinizi öğrenin.
Borç-Gelir Oranı (DTI) Hesaplama
Aylık gelir ve borçlarınızı girerek DTI (Borç-Gelir Oranı) hesaplayın; finansal sağlık durumunuzu öğrenin.
Hesaplama Sonucu
Borç-Gelir Oranı (DTI) Nedir?
Borç-Gelir Oranı, bir kişinin aylık brüt gelirinin yüzde kaçını düzenli borç ödemelerine ayırdığını gösteren temel kişisel finans metriğidir. İngilizce 'Debt-to-Income Ratio' (DTI) kavramından gelir ve özellikle ABD bankacılık sektöründe kredi başvuru kriterlerinin temel taşıdır. Türkiye'de de BDDK düzenlemeleri ve banka iç kredi politikaları DTI'yı ana risk göstergesi olarak kullanır.
DTI, kredi başvurusu yapmadan önce bütçe sağlığınızı objektif olarak ölçmenizi sağlar. Bankaların yeni kredi onayında genellikle %50'yi aşan DTI oranlarında olumsuz değerlendirme yapması, bu metriğin doğrudan kredi notunuza yansıdığı anlamına gelir. Ayrıca finansal danışmanlar; DTI'yı ev satın alma, taşıt kredisi, eğitim kredisi gibi büyük finansal kararlar öncesi mutlaka değerlendirir.
DTI Nasıl Hesaplanır?
Borç-Gelir Oranı'nın formülü oldukça nettir ve iki ana bileşen üzerine kuruludur:
Pay (toplam borç) hesaplanırken aşağıdaki ödemeler dahil edilir: aylık kira veya konut kredisi taksiti, taşıt kredisi taksiti, ihtiyaç/personel kredisi taksitleri, kredi kartı asgari ödemeleri, nafaka, taksitli alışveriş ödemeleri ve diğer düzenli borçlar. Yeni faturalar (elektrik, su, doğalgaz) borç hesabına dahil edilmez; bunlar zorunlu giderdir, borç değildir.
Payda (toplam gelir) ise aylık net maaş, kira geliri, ortalama prim, ek iş geliri ve diğer düzenli gelirlerin toplamıdır. Tek seferlik gelirler (örneğin satış, ikramiye fazlası) DTI hesabına alınmaz. Hesaplama net gelir üzerinden yapıldığında daha gerçekçi bir tablo çıkar; brüt gelir kullanmak ABD'de yaygındır ancak Türkiye için net gelir daha uygun bir referanstır.
DTI Yorumlama Tablosu
Aşağıdaki tablo, DTI değerlerinizin finansal sağlığınız ve kredi başvurularınız açısından ne anlama geldiğini özetler. Bu eşikler ABD Federal Konut İdaresi (FHA), Türkiye'de BDDK ve uluslararası bankacılık kuralları temel alınarak belirlenmiştir.
| DTI Aralığı | Durum | Anlamı |
|---|---|---|
| %0 – %28 | Mükemmel | Bütçeniz rahat, en avantajlı kredi koşulları sağlanır |
| %28 – %36 | İyi | Sağlıklı bütçe, kredi başvuruları onaylanır |
| %36 – %43 | Orta / Sıkı | Tasarruf zorlaşır, kredi onayı kısıtlı |
| %43 – %50 | Yüksek Risk | Yeni kredi reddedilebilir, mevcut borçları azaltın |
| %50 ve üzeri | Kritik | Borç sarmalı tehlikesi, acil önlem gerekli |
BDDK'nın 2024'te getirdiği makro ihtiyati tedbirler kapsamında, bankalar bireysel kredi kartı ve ihtiyaç kredisi başvurularında DTI ve gelir-borç oranı sınırlarını sıkılaştırmıştır. Bu nedenle %43 üzerindeki başvurularda otomatik red riskiniz yüksektir.
Örnek Hesaplama
Aylık net maaşı 40.000 ₺ olan, kirada oturup taşıt kredisi ve kredi kartı borcu olan bir bireyin DTI hesabı:
Aylık Net Gelir: 40.000 ₺
Aylık Kira: 12.000 ₺
Taşıt Kredisi Taksiti: 5.000 ₺
Kredi Kartı Asgari Ödeme: 1.500 ₺
Toplam Aylık Borç: 12.000 + 5.000 + 1.500 = 18.500 ₺
DTI: 18.500 / 40.000 × 100 = %46,25
Durum: Yüksek Risk
Kalan Harcanabilir Gelir: 40.000 − 18.500 = 21.500 ₺
Bu örnekteki kişinin DTI'sı %46,25 olduğu için yeni bir kredi başvurusu büyük olasılıkla reddedilir. Mevcut borçlar bütçenin neredeyse yarısını kapladığı için tasarruf yapmak da zorlaşır. Bu durumda yapılması gereken öncelik kredi kartı borcunu kapatıp DTI'yı %43 altına çekmektir.
DTI'yı Düşürmenin Yolları
Borç-Gelir Oranı'nı iyileştirmek için iki temel strateji vardır: borçları azaltmak veya geliri artırmak. Pratik adımlar:
- Yüksek faizli borçları önceliklendirin: Kredi kartı borçları aylık %3-5 faizle en pahalı borçtur — önce bunları kapatın.
- Borç konsolidasyonu yapın: Birden fazla yüksek faizli kredi kartı borcunu tek bir düşük faizli ihtiyaç kredisine taşımak hem aylık ödemeyi düşürür hem DTI'yı iyileştirir.
- Kredi vadelerini uzatın: Mevcut bir kredinizin vadesini uzatarak aylık taksiti düşürebilirsiniz; toplam ödenecek tutar artar ama DTI iyileşir.
- Kira ödemenizi düşürün: Kira gelirin %30'undan fazlasını alıyorsa daha küçük bir eve geçmek DTI'yı önemli ölçüde iyileştirir.
- Ek gelir kaynakları yaratın: Freelance işler, kira geliri veya ek iş, paydanın büyümesini sağlar.
Sık Yapılan Hatalar
DTI hesaplamasında yapılan en yaygın hata, faturaları (elektrik, su, doğalgaz, internet) borç olarak dahil etmektir. Bu kalemler düzenli zorunlu giderdir ancak borç değildir; hayatınızın her aşamasında ödenir, dolayısıyla DTI'ya girmez. Bunları ayrı bir bütçe kalemi olarak ele alın.
Bir diğer hata, kredi kartı asgari ödeme yerine toplam borç bakiyesini kullanmaktır. DTI sadece aylık ödeme yükümlülüğünü ölçer; kart üzerindeki toplam bakiye değil, asgari ödeme tutarını alın. Ancak şunu unutmayın: kredi kartı bakiyesi ne kadar büyükse, asgari ödeme de o kadar büyür ve DTI'nızı bozar.
DTI ve Kredi Başvurusu
Kredi başvurusu öncesi DTI'nızı bilmek size zaman ve kredi notu kaybı yaşatmaktan korur. Çünkü her reddedilen başvuru kredi sicilinizde olumsuz olarak yer alır ve sonraki başvuruları zorlaştırır. Hesaplamanızı yapmadan başvuru göndermek, 'boş yere' kredi notu yıpratmak anlamına gelir.
İlgili araçlardan yararlanarak finansal planlamanızı detaylandırabilirsiniz: İhtiyaç Kredisi Hesaplama, Kredi Erken Kapama ve Kredi Kartı Asgari Ödeme araçlarımız bütçenizi yönetmenize yardımcı olur.
Sıkça Sorulan Sorular
İdeal DTI %28'in altıdır; %36'ya kadar 'iyi', %43'e kadar 'sıkı' kabul edilir. %43'ün üzeri Türkiye'deki bankalar tarafından kredi başvurularında genellikle ret nedenidir. %50'nin üzerinde DTI ise borç sarmalı işaretidir.
Hayır — elektrik, su, doğalgaz, internet, telefon gibi faturalar düzenli zorunlu giderdir, borç değildir. DTI sadece kredi taksitleri, kira ödemesi, kredi kartı asgari ödemeleri ve nafaka gibi düzenli borç ödemelerini içerir.
Asgari ödeme — DTI aylık ödeme yükümlülüğünüzü ölçer, toplam borç bakiyesi değil. Ancak yüksek kredi kartı bakiyeniz varsa asgari ödeme de yüksek olur ve DTI'nızı bozar. Kart bakiyesini düşürmek dolaylı olarak DTI'yı iyileştirir.
ABD'de brüt, Türkiye'de daha gerçekçi olan net gelir tercih edilir. Bizim hesaplayıcımız net gelir kullanır çünkü vergi-SGK kesintileri sonrası eline geçen para gerçek harcanabilir gelirinizi yansıtır.
Kredi kartı borcunu önce kapatın (en pahalı borç), borç konsolidasyonu yapın, kredi vadelerini uzatın, kira maliyetini düşürün ve ek gelir kaynakları yaratın. Aylık 5.000 ₺ borç ödemesini azaltmak gelirinizi 5.000 ₺ artırmaktan daha kolaydır.
Bankalar genellikle bordro veya vergi beyannamenizden gelirinizi, KKB (Kredi Kayıt Bürosu) sorgusundan mevcut kredi taksitlerinizi ve kart bakiyelerinizi otomatik olarak alır. Bu nedenle başvuru öncesi kendi DTI'nızı hesaplayıp gerekli iyileştirmeleri yapmanız akıllıca bir yaklaşımdır.