Doğum izni hesaplama aracımız ile 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında analık izni, babalık izni, evlat edinme izni ve süt izni sürelerini anında hesaplayın. Doğum tarihinizi girin; izin başlangıç-bitiş tarihleri, doğum öncesi-sonrası dağılımı, çoğul gebelik uzatması, erken doğumda aktarım, işe dönüş tarihi ve süt izni hakkınız otomatik olarak çıkar.

Doğum İzni Nedir?

Doğum izni, çalışan anne ve babaya çocuk sahibi olma sürecinde tanınan yasal izin haklarının genel adıdır. Türkiye'de bu haklar başta 4857 sayılı İş Kanunu md. 74 olmak üzere; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 5510 sayılı SSGSS Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde düzenlenmiştir.

Doğum izinleri yalnızca anneyi değil, babayı ve evlat edinenleri de kapsar. Her izin türünün süresi, ücretlendirmesi ve kullanım koşulları farklıdır.

Analık (Doğum) İzni — 16/18 Hafta

Kadın çalışanın doğum öncesi ve sonrasında kullandığı ücretli yasal izindir. Normal tekil gebeliklerde toplam 16 hafta, çoğul gebeliklerde (ikiz, üçüz vb.) 18 hafta'dır.

Doğum Öncesi Sürenin Sonrasına Aktarımı

Sağlık durumu uygun olan gebe çalışan, doktor raporuyla doğum öncesi sürenin son 3 haftasına kadar çalışmaya devam edebilir. Bu durumda kullanılmayan doğum öncesi süre (en fazla 5 hafta) doğum sonrasına eklenir. Örneğin 8 haftalık doğum öncesi izninin 3 haftasını kullanıp 5 haftasını aktarırsanız, doğum sonrası izniniz 13 hafta olur.

Erken Doğum Durumunda

Bebek tahmini doğum tarihinden erken doğarsa, doğum öncesi kullanılmayan süre otomatik olarak doğum sonrasına eklenir. Bu uygulama için ayrıca rapor gerekmez. Örneğin 2 hafta erken doğum halinde 8+2=10 hafta doğum sonrası izin hakkı doğar.

Örnek: Normal Analık İzni

Babalık İzni — 5/10 Gün

Eşi doğum yapan baba için tanınan ücretli izindir. Süresi çalışan statüsüne göre değişir:

• Özel sektör çalışanı: 5 iş günü (4857 sayılı Kanun md. 55/1-b)
• Devlet memuru: 10 gün (657 sayılı Kanun md. 104/B)

Evlat Edinme İzni — 8 Hafta

3 yaşından küçük bir çocuğun evlat edinilmesi halinde, eşlerden biri (genellikle anne) 8 hafta (56 gün) ücretli evlat edinme izni kullanabilir. Bu hak 2016 yılı düzenlemesiyle yasalaşmıştır ve biyolojik doğum izniyle benzer şekilde SGK geçici iş göremezlik ödeneği ile desteklenir.

Evlat edinilen çocuk 1 yaşından küçükse ayrıca süt izni hakkı da kullanılabilir.

Süt İzni — Günde 1,5 Saat

Kadın çalışan, doğum izninin bitiminden itibaren çocuğu 1 yaşına gelene kadar günde 1,5 saat (90 dakika) ücretli süt izni kullanma hakkına sahiptir. Bu süre çalışma süresinden sayılır ve ücret kesintisi yapılmaz.

Süt izni tek seferde veya bölünerek kullanılabilir. Çalışan, iznin günün hangi saatinde kullanılacağını kendisi belirler; işverenin onayı aranmaz.

Ücretsiz İzin ve Yarım Çalışma

Analık izninin bitiminden sonra kadın çalışan isterse 6 aya kadar ücretsiz izin talep edebilir. İşveren bu talebi karşılamakla yükümlüdür ve çalışanın iş akdi askıya alınır.

Alternatif olarak, yarım çalışma ödeneği uygulamasından yararlanılabilir. Bu düzenleme uyarınca kadın çalışan, doğum sonrası yarım çalışmayı tercih ederse İŞKUR eksik ücret farkını öder:

Ücret ve Ödeme Düzeni

Analık izni süresince SGK geçici iş göremezlik ödeneği alınır. İşveren doğum izni süresince ücret ödemek zorunda değildir, ancak toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesi ile ek ödeme taahhüt edilebilir. SGK ödeneği, günlük kazancın 2/3'üne karşılık gelir.

Babalık izni ise tamamen işveren tarafından tam ücretli olarak ödenir. Süt izni de çalışma süresinden sayıldığı için tam ücretlidir.

Kısmi Süreli Çalışma Hakkı

Analık izni bittikten sonra, eşlerden biri çocuğun ilköğretime başlayacağı aya kadar kısmi süreli çalışma talep edebilir. Bu talep işveren tarafından reddedilemez ve çalışma saatleri yarıya indirilerek orantılı ücret ödenir. Eşlerin her ikisinin çalışması halinde bu haktan sadece biri yararlanabilir.

Örnek: Çoğul Gebelik (İkiz)

Özel Durumlar

Erken Doğan Bebek Hastaneye Yatarsa

Yeni doğan bebek hastaneye yatırılırsa, bebeğin hastanede kaldığı süre doğum sonrası izin süresinden sayılmaz; bebek taburcu edildikten sonra anne kalan doğum sonrası iznini kullanmaya devam eder. Bu düzenleme 2015 yılında getirilmiştir.

Memur ve İşçi Farklılıkları

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamındaki memurlar için izin süreleri özel sektörden bazı noktalarda farklıdır:

• Analık izni: 16 hafta (özel sektör ile aynı)
• Babalık izni: 10 gün (özel sektör: 5 gün)
• Süt izni: İlk 6 ay günde 3 saat, sonraki 6 ay günde 1,5 saat (memurlar için daha geniş)
• Doğum sonrası ücretsiz izin: 24 aya kadar (özel sektör: 6 ay)

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Doğum izni sırasında işten çıkarılamazsınız: İş Kanunu md. 18 koruması gereği doğum ve süt izni süresince haklı neden olmaksızın iş akdi feshedilemez.
• Yıllık izin hakkı devam eder: Doğum izni süresi çalışma süresinden sayılır ve bu sürede yıllık izin hakkı işlemeye devam eder.
• Sağlık kontrolleri ücretli: Gebelik süresince periyodik muayene için gereken süre ücretli izin olarak sayılır.
• SGK bildirimi zorunlu: İşveren analık iznini SGK'ya bildirmek zorundadır; aksi halde çalışan SGK ödeneğini alamaz.
• İş sözleşmesinde daha iyi hak tanınabilir: Kanun asgari sınırları belirler. Toplu iş sözleşmesi veya bireysel sözleşme ile daha uzun süreli izin tanınabilir.
• Ağır ve tehlikeli işler: Gebe ve emziren çalışanlar ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılamaz; uygun başka işe geçirilir.

Sıkça Sorulan Sorular