Gelir Vergisi Kanunu'nun 31. maddesi kapsamında engelli çalışanların gelir vergisi matrahından düşülen aylık engellilik indirim tutarlarını uygulayarak engelli net maaşınızı, normal net maaşınızla aradaki farkı (aylık + yıllık tasarruf) ve uygulanan tüm vergi kalemlerini 2026 güncel oranlarıyla hesaplayın. 1, 2 ve 3. derece engellilik için ayrı tutarlar uygulanır; çalışma hayatında engelli statüsünün getirdiği vergi avantajını net rakamlarla görün.
Engelli Vergi İndirimi Hesaplama
GVK 31. madde kapsamında engellilik derecenize göre aylık vergi indirim tutarınızı, normal net maaşınızla farkını ve yıllık tasarrufunuzu 2026 oranlarıyla hesaplayın.
Hesaplama Sonucu
Engelli Vergi İndirimi Nedir?
Engelli vergi indirimi (sakatlık indirimi), 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun (GVK) 31. maddesi gereğince çalışma gücünün asgari %40'ını kaybetmiş olan kişilere uygulanan, gelir vergisi matrahından düşülen sabit bir aylık indirim tutarıdır. Engelliliğin yarattığı yaşam zorluklarını dengelemek ve engelli istihdamını desteklemek amacıyla 1985 yılında getirilen bu uygulama, ücretli ve serbest meslek mensubu engellilerin elde ettiği geliri kademeli olarak vergi dışı bırakır.
Türkiye'de yaklaşık 5 milyon engelli birey vardır ve bunların 700 bini aktif iş gücüne katılmıştır. Çalışan engelliler her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen indirim tutarları sayesinde aylık net maaşlarında 200 TL ile 4.000 TL arasında ek kazanç elde eder. Bu indirim hem özel sektör hem kamu çalışanları için geçerlidir; tek koşulu sağlık kurulu raporu ile Vergi Dairesi'ne başvuru yaparak engelli vergi indirim belgesi almaktır.
Engelli Vergi İndirimi Nasıl Hesaplanır?
Hesaplamanın iki aşaması vardır:
Adım adım mantık:
- SGK ve İşsizlik Sigortası Kesintileri: Brüt maaştan SGK işçi payı (%14) ve işsizlik sigortası (%1) düşülür. SGK prim tavanı 2026'da 195.041,40 TL'dir; bu rakamı aşan brütlerde tavandan kesinti yapılır.
- Vergi Matrahı: Brüt maaş − SGK − İşsizlik. Bu tutar normal vergi matrahıdır.
- Engellilik İndirimi: Vergi matrahından engellilik derecesine göre aylık indirim tutarı düşülür. Kalan tutar, gelir vergisi hesabına temel olur.
- Gelir Vergisi: İndirilmiş matrah üzerinden 2026 vergi dilimleri (%15-%40) uygulanır. Kümülatif matrah dikkate alınır; yıl içinde matrah arttıkça vergi oranı yükselir.
- Asgari Geçim Vergi İstisnası: Tüm çalışanlar için asgari ücrete denk gelen gelir vergisi istisna edilir; bu istisna engelli olsun olmasın uygulanır.
2026 Engelli Vergi İndirimi Tutarları
Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yayınladığı tebliğ ile 2026 yılı için engelli vergi indirim tutarları aşağıdaki gibidir:
| Engellilik Derecesi | Çalışma Gücü Kaybı | Aylık İndirim Tutarı | Yıllık İndirim Tutarı |
|---|---|---|---|
| 1. Derece | En az %80 | 9.900 TL | 118.800 TL |
| 2. Derece | %60 - %79 | 5.700 TL | 68.400 TL |
| 3. Derece | %40 - %59 | 2.400 TL | 28.800 TL |
Bu rakamlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Engellilik derecesi tam teşekküllü devlet hastanelerinin sağlık kurulları tarafından düzenlenen heyet raporlarıyla belirlenir; rapor SGK ve Vergi Dairesi tarafından kabul edildikten sonra indirim uygulamaya başlanır.
Örnek Hesaplama: 50.000 TL Brüt Maaş, 1. Derece Engelli
Aylık 50.000 TL brüt maaş alan, 1. derece (en az %80) engellilik raporu olan bir çalışan için yılın ilk ayında hesaplama:
Brüt Maaş: 50.000,00 TL
SGK İşçi (%14): 50.000 × 0,14 = 7.000,00 TL
İşsizlik (%1): 50.000 × 0,01 = 500,00 TL
Vergi Matrahı: 50.000 − 7.000 − 500 = 42.500,00 TL
Engellilik İndirimi (1. Derece): 9.900,00 TL
İndirimli Vergi Matrahı: 42.500 − 9.900 = 32.600,00 TL
Engelli Gelir Vergisi (%15): 32.600 × 0,15 = 4.890,00 TL
Normal Gelir Vergisi: 42.500 × 0,15 = 6.375,00 TL
Vergi Tasarrufu: 6.375 − 4.890 = 1.485,00 TL/ay
YILLIK NET TASARRUF: 1.485 × 12 = 17.820,00 TL
Bu örnekte 1. derece engelli çalışan, hiçbir indirim almayan eşit brüt maaşlı meslektaşına göre aylık 1.485 TL daha fazla net maaş alır. Yıllık 17.820 TL'ye karşılık gelen bu fark, asgari ücretin 8 katıdır ve engelli bireyin yaşam standardını desteklemek için kritik bir devlet desteğidir. Brüt maaş arttıkça vergi dilimi yükseldiği için tasarruf da artar; örneğin 100.000 TL brütlü 1. derece engelli, %20 dilime girdiğinde aylık tasarruf 1.980 TL'ye yükselir.
Engelli Vergi İndirim Belgesi Alma Süreci
Engelli vergi indirimi otomatik uygulanmaz; çalışanın işveren ve Vergi Dairesi'ne başvuru yapması gereklidir. Süreç şu aşamalardan oluşur:
- Sağlık Kurulu Raporu: Tam teşekküllü devlet hastanesinden engellilik derecesini gösteren resmi sağlık kurulu raporu alınır. Rapor en az %40 çalışma gücü kaybı belirtmelidir.
- Vergi Dairesi Başvurusu: Bağlı bulunulan vergi dairesine "Engelli Vergi İndirim Belgesi Talep Dilekçesi" + sağlık raporu + kimlik fotokopisi ile başvuru yapılır.
- Merkezi Sağlık Kurulu İncelemesi: Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı Merkez Sağlık Kurulu raporu inceler ve onaylar (yaklaşık 1-3 ay sürer).
- Vergi İndirim Belgesi: Onay sonrası vergi dairesi belgeyi düzenler ve çalışanın kayıtlı adresine gönderir.
- İşverene İbraz: Belgeyi işverene ibraz eden çalışan, müteakip ay maaşından itibaren indirim uygulamasından yararlanır.
Geriye dönük indirim talebi mümkündür; engelli statüsünde çalışmaya devam etmesine rağmen indirim almamış çalışan, son 5 yıl için iade alabilir. Bunun için yıllık gelir vergisi beyannamesi vermek ve düzeltme talebinde bulunmak gerekir.
Engelli Vergi İndirimi ile Diğer Engelli Hakları
Vergi indirimi, engelli çalışanların yararlandığı tek hak değildir; mevcut yasal düzenlemeler kapsamında ek haklar da bulunur:
- Erken Emeklilik: 1. derece engelli için 15 yıl ve 3.700 prim günü, 2. derece için 18 yıl ve 4.000 prim günü, 3. derece için 20 yıl ve 4.400 prim günü ile emeklilik hakkı.
- Engelli Memur Maaş Katsayısı: Kamuda istihdam edilen engelli memurlar için maaş katsayısında ek hesap yoktur, ama atama önceliği vardır.
- Çalışma Saatleri Esnekliği: 4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesi gereği işverenler engelli çalışan istihdam etmek zorundadır (50 ve üzeri çalışanı olan iş yerlerinde %3 oranı).
- SGK Prim Teşviki: Engelli istihdam eden işveren, prim hissesinin önemli bir kısmını Hazine'den alır.
- MTV İstisnası: Engelli aracı olarak kayıtlı motorlu taşıt için MTV ödenmez (5 yılda bir).
- Gümrük Vergisi İstisnası: Engelli kullanımına özel ithal araç ve cihazlarda %0 gümrük vergisi.
Engelli Vergi İndiriminde Sık Yapılan Hatalar
İlk büyük hata; raporu aldığı halde işverene ibraz etmemek. Engellilik raporu olduğu için indirimin "otomatik uygulanması gerektiğini" düşünen çalışanlar, vergi dairesinden indirim belgesi alıp işverene vermediği sürece kesintiler normal oranlarda yapılır. Bu durumda yıllık 17.000-50.000 TL'ye varan vergi tasarrufu kullanılmaz.
İkinci yaygın hata; rapor yenilemeyi unutmak. Bazı engellilik durumları geçici nitelikte olup raporun belirli aralıklarla (genelde 5 yılda bir) yenilenmesi gerekir. Süresi dolan rapor varsa Vergi Dairesi indirimi otomatik durdurur ve çalışan haberdar olmadan vergi yükü artar.
Engelli Aile Üyelerine Bakım Yapan Çalışanın Hakkı
GVK 31. maddesinin son fıkrası gereği, evli olup eşi engelli olan veya bakmakla yükümlü olduğu engelli çocuğu/anne-babası bulunan çalışan; engelli yakını için belirlenmiş aylık indirim tutarını kendi gelir vergisi matrahından düşebilir. Yani engelli kendisi olmayan ama engelli yakınına bakan çalışanlar da bu vergi avantajından yararlanır. Başvuru süreci aynıdır; engelli yakının raporu ve akrabalık ilişkisini gösteren belge sunulur.
İlgili maaş ve vergi hesaplamaları için Brütten Nete Maaş, Netten Brüte Maaş, AGİ Hesaplama, SGK Prim ve Gelir Vergisi araçlarımıza göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
2026 yılı için aylık tutarlar: 1. derece (en az %80 çalışma gücü kaybı) 9.900 TL, 2. derece (%60-79) 5.700 TL, 3. derece (%40-59) 2.400 TL'dir. Yıllık indirim tutarı sırasıyla 118.800 / 68.400 / 28.800 TL'ye karşılık gelir.
193 sayılı GVK 31. madde kapsamında ücretli olarak çalışan veya serbest meslek mensubu olan, çalışma gücünün asgari %40'ını kaybettiği sağlık kurulu raporuyla belgelenmiş kişiler. Ek olarak engelli eşi, çocuğu veya anne-babasına bakan çalışanlar da yakınının indirim tutarından yararlanır.
Önce tam teşekküllü devlet hastanesinden sağlık kurulu raporu alınır. Sonra bağlı bulunduğunuz Vergi Dairesi'ne dilekçeyle başvuru yapılır. Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı Merkez Sağlık Kurulu raporu onayladıktan sonra (1-3 ay) belge düzenlenir ve işverene ibraz edilir.
Evet. Engelli vergi indirimi yalnızca gelir vergisi matrahından düşülür; SGK işçi payı (%14), işsizlik sigortası (%1) ve damga vergisi (%0,759) normal oranlarda kesilir. Bu kalemlerde engelli avantajı yoktur.
Evet — son 5 yıl için iade talep edilebilir. Engelli statüsünde çalıştığı halde indirim almamış çalışanlar yıllık gelir vergisi beyannamesi verip düzeltme talebinde bulunarak geçmiş yıllarda fazla ödenen vergiyi iade alabilir. Vergi Dairesi 5 yıllık zamanaşımı süresini uygular.
Evet. Erken emeklilik (1. derece için 15 yıl 3.700 prim günü), MTV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, %3'lük zorunlu engelli istihdam kotası, SGK prim teşviki ve özel ithal araç hakları gibi ek mali ve sosyal haklar mevcuttur.