Eksik sigorta, poliçedeki sigorta bedelinin malın gerçek piyasa değerinin altında olması durumudur ve Türk Ticaret Kanunu (TTK) 1463. maddesi kapsamında "oransal kural" uygulanarak tazminat azaltılır. Eksik Sigorta Tazminat Hesaplama aracımız; poliçe bedeli, gerçek bedel, hasar tutarı ve muafiyet bilgilerinizi kullanarak sigorta şirketinin ödeyeceği net tazminatı, karşılanmayan miktarı ve durum analizini (eksik / aşkın / tam sigorta) anında gösterir.
Eksik Sigorta Tazminat Hesaplama (Oransal Kural)
Poliçe bedeliniz gerçek bedelden düşükse sigorta şirketi tazminatı oransal olarak öder. TTK 1463. madde gereği ödenecek net tazminatı ve karşılanmayan miktarı anında hesaplayın.
Hesaplama Sonucu
Eksik Sigorta Nedir? — TTK 1463. Madde
Eksik sigorta (underinsurance), sigorta sözleşmesinde belirlenen sigorta bedelinin, sigortalanan malın gerçek piyasa veya yeniden yapım değerinin altında olduğu durumdur. Türk Ticaret Kanunu'nun 1463. maddesi bu duruma "oransal kural" (proportional rule, average clause) uygular: sigorta şirketi, hasarın tamamı yerine sigorta bedeli ile gerçek bedel arasındaki orana göre azaltılmış tazminat öder. Bu kural konut, işyeri, yangın, kasko ve nakliyat sigortalarının tamamında uygulanır.
Eksik sigortalama Türkiye'de en sık karşılaşılan ve en pahalıya mal olan sigorta hatasıdır. Sebepleri: enflasyonla beraber malın değeri artarken poliçe güncellenmemesi, kasıtlı düşük beyan ile prim ödememe, ekspertiz yapılmadan yaklaşık değer beyan edilmesi. TSB verilerine göre 2024 yılında ödenmemiş tazminatların %38'i eksik sigortalama nedeniyle kesintiye uğramıştır. Aşkın sigorta (overinsurance) ise tam tersi durumdur — TTK 1462. madde gereği gerçek bedelden fazla tazminat ödenmez ve fazla prim sigorta şirketinden iade alınabilir.
Oransal Kural Nasıl Hesaplanır?
Hesaplamanın 3 olası senaryosu vardır:
- Eksik Sigorta (Sigorta Bedeli < Gerçek Bedel): Oransal kural uygulanır. Tazminat, hasar tutarının sigorta bedeli/gerçek bedel oranı kadarıdır. Geri kalan kısım sigortalının üzerinde kalır.
- Tam Sigorta (Sigorta Bedeli = Gerçek Bedel): Hasar tutarı tamamen ödenir (muafiyet düşülerek). En ideal durum budur.
- Aşkın Sigorta (Sigorta Bedeli > Gerçek Bedel): Gerçek bedelden fazla tazminat ödenmez. Aşkın olarak ödenmiş prim sigortalıya iade edilir (TTK 1462).
Muafiyet (deductible) ödenecek tazminattan düşülür ve bu tutar sigortalının cebinden karşılanır.
2026 Yasal Çerçeve
| Madde | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| TTK 1462 | Aşkın Sigorta | Gerçek bedelden fazla ödenmez; fazla prim iade |
| TTK 1463 | Eksik Sigorta | Oransal kural; tazminat azaltılır |
| TTK 1464 | Birden Çok Sigorta | Sigorta şirketleri orantılı paylaşır |
| TTK 1446 | Hasar Bildirim Süresi | 5 gün içinde yazılı bildirim zorunlu |
| TTK 1409 | Sigorta Bedeli Beyanı | Sigortalının doğru beyan yükümlülüğü |
Kaynak: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, Sigortacılık Hukuku Kitabı (Prof. Dr. Yener Şükrü Hasoğlu).
Örnek Hesaplama
Bir konut sigortasında poliçe bedeli 1.000.000 ₺ olarak yazılmış. Ancak hasar tarihinde evin gerçek bedeli 1.500.000 ₺ olarak ekspertiz edilmiş. Bir yangın sonrası 300.000 ₺ hasar tespit edilmiş. Sigorta şirketi ne kadar tazminat öder?
Poliçe Sigorta Bedeli: 1.000.000,00 ₺
Gerçek Piyasa Bedeli: 1.500.000,00 ₺
Hasar Tutarı: 300.000,00 ₺
Durum: Eksik Sigorta (1.000.000 < 1.500.000)
Tazminat Oranı: 1.000.000 / 1.500.000 = 0,6667 (%66,67)
Eksik Sigorta Oranı: %33,33
Ödenecek Tazminat: 300.000 × 0,6667 = 200.000,00 ₺
Karşılanmayan Miktar: 100.000,00 ₺ (sigortalının cebinden)
Aynı kişi sigortasını 1.500.000 ₺ olarak yapmış olsaydı, tüm 300.000 ₺ hasarı ödenecekti. 500.000 ₺ eksik sigortalama yüzünden 100.000 ₺ kaybetmiş oluyor — yaklaşık 1 yıllık sigorta primi tasarrufu adına yıllarca biriken bir kayıp.
Aşkın Sigorta Durumu
Sık Yapılan Hatalar ve Korunma Yolları
Pratik tavsiyeler:
- Yıllık değer güncelleme: Her yenileme döneminde gayrimenkul piyasa fiyatlarına ve TÜFE artışına göre sigorta bedelinizi güncelleyin.
- Ekspertiz yaptırın: 5M ve üzeri değerlerde yenileme öncesi mimar veya sigorta ekspertizi yaptırarak gerçek bedeli net tespit edin.
- Otomatik artış maddesi (Escalation): Bazı sigorta şirketleri yıllık otomatik %10-15 artış maddesi sunar. Bu maddeyi poliçeye ekletmek koruyucudur.
- Replacement value vs market value: Sigorta bedelinin "yeniden yapım maliyeti" mi yoksa "piyasa değeri" mi olduğunu netleştirin. Yangında binayı yeniden yapma maliyeti önemlidir; arsa değeri sigortalanmaz.
- Çift sigorta sorunu: Aynı malı 2 farklı şirkete sigortalattıysanız TTK 1464 gereği şirketler orantılı paylaşır. Mükerrer sigorta yapmayın.
Konut sigortanızı yenilerken kullanabileceğiniz Konut Sigortası Prim Hesaplama aracımız ve enflasyon güncellemesi için TÜFE/ÜFE Güncelleme Hesaplama aracımızı birlikte kullanabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Türk Ticaret Kanunu 1463. madde gereği formül şudur: Ödenecek Tazminat = Hasar Tutarı × (Sigorta Bedeli / Gerçek Bedel) − Muafiyet. Örneğin: 1M poliçe, 1,5M gerçek bedel, 300K hasarda tazminat: 300.000 × (1.000.000 / 1.500.000) = 200.000 TL ödenir; 100.000 TL sigortalının üzerinde kalır.
Türk Ticaret Kanunu 1463. madde, sigorta bedelinin malın gerçek değerinden düşük olması halinde sigorta şirketinin hasarı tam ödemek yerine, sigorta bedeli ile gerçek bedel arasındaki oran kadar ödeme yapmasını öngörür. Bu yasal düzenlemeye oransal kural veya average clause denir.
TTK 1462. madde gereği, sigorta bedelinin gerçek bedelden fazla olması durumunda sigorta şirketi yalnızca gerçek bedele kadar tazminat öder. Fazladan ödenen prim sigortalıya iade edilir. Aşkın sigorta sigortalı için herhangi bir avantaj sağlamaz; sadece fazla prim ödenmesine yol açar.
Yenileme dönemlerinde mutlaka bina ve emtia değerlerinizi güncel piyasa fiyatlarına göre güncelleyin. 5M üzeri değerlerde mimar veya sigorta ekspertizi yaptırın. Poliçenize Escalation Clause (otomatik %10-15 yıllık artış) maddesi ekletin. Türkiye enflasyonunda 3 yıl üst üste güncelleme yapmayan poliçe otomatik eksik kalır.
Önce TTK 1463 oransal kural uygulanarak hasarın orantılı tutarı hesaplanır, ardından bu tutardan muafiyet düşülür. Örnek: 1M poliçe, 1,5M gerçek, 300K hasar, 10K muafiyet → 300.000 × 0,667 = 200.000 oransal tazminat − 10.000 muafiyet = 190.000 TL net ödenir.
Türk Ticaret Kanunu 1464. madde gereği aynı mali çıkar üzerine birden fazla sigorta poliçesi yapıldığında sigorta şirketleri tazminatı orantılı olarak paylaşır. Mükerrer sigorta bir avantaj sağlamaz, yalnızca her şirkete ayrı prim ödemenize yol açar. Tek bir poliçe ile yeterli teminat sağlanması daha ekonomiktir.